Wat zijn de kansen en risico’s van AI?

Van huiswerkhulpje tot slim speelgoed: AI duikt op steeds meer plekken op in het leven van kinderen. Maar wat levert dat ze op, en waar moet je als ouder op letten?

Je zoon van twaalf gebruikt ChatGPT om een moeilijk hoofdstuk uit zijn geschiedenisboek te begrijpen. De uitleg is helder, precies op zijn niveau, en hij snapt de stof eindelijk. Maar diezelfde avond laat hij de AI-tool ook zijn werkstuk schrijven. Zonder zelf na te denken of iets te leren. AI biedt kinderen veel kansen, maar komt ook met een aantal risico’s. 

Een aantal van de belangrijkste kansen van AI voor je kind zijn:

• ​Gepersonaliseerd leren. Heeft je kind moeite met rekenen of juist een voorsprong op de rest van de klas? AI-toepassingen in leermiddelen geven je kind andere oefeningen op het juiste niveau, leggen dingen nog eens anders uit en passen het tempo aan. 
• ​Creatieve ondersteuning. Je kind wil een verhaal schrijven, maar weet niet hoe het moet beginnen. Of het wil een tekening maken, maar heeft geen idee wat. AI kan dan ideeën aandragen, coachen of uitdagen, zonder het werk over te nemen. AI kan de fantasie stimuleren door teksten, plaatjes, muziek of video’s te maken op basis van de ideeën van je kind. Ook zijn er AI-tools die je kind helpen om te leren programmeren. 
• ​Toegankelijkheid. Heeft je kind een taalachterstand, is het neurodivergent (zoals autisme, ADHD of dyslexie) of heeft het bijvoorbeeld een visuele of auditieve beperking? AI-tools zoals voorleessoftware, spraakherkenning en sociale robots kunnen ondersteunen op een manier die voorheen niet mogelijk was.
• ​Direct antwoord op vragen. Voetbalstatistieken, paarden of alles over Pokémon: je kind kan AI op elk moment vragen stellen over elk onderwerp, op een manier die aansluit bij zijn of haar leeftijd en niveau. Dat maakt het vinden van informatie een stuk gemakkelijker.
• ​Voorbereiding op de toekomst. AI is overal aanwezig in ons dagelijks leven. Door er vroeg mee in aanraking te komen, raken kinderen vertrouwd met de technologie en ontwikkelen ze vaardigheden die ze op school en later op de arbeidsmarkt nodig hebben.

AI heeft ook een aantal risico's waar je als ouder op kunt letten. Dat zijn bijvoorbeeld± 

• ​Verslaving. Slimme algoritmes zijn zo ontworpen dat je blijft kijken, scrollen en klikken. Je weet zelf waarschijnlijk wel hoe moeilijk het is om je telefoon soms weg te leggen. Voor kinderen is die uitdaging nog groter.
• ​Afhankelijkheid en minder zelf nadenken. Als je kind gewend raakt aan de kant-en-klare antwoorden van AI, oefent het minder met zelf zoeken en nadenken. Juist zelfstandig nadenken is een vaardigheid die je kind het hele leven nodig heeft.
• ​Filterbubbel. AI-gestuurde algoritmes in YouTube, TikTok en Instagram laten je kind steeds meer van hetzelfde zien: video's en informatie die aansluiten bij wat ze al kennen, leuk vinden of waar ze het langst naar blijven kijken. Zo kan je kind een eenzijdig of schadelijk beeld krijgen van de wereld. 
• ​Misleiding. Generatieve AI maakt nepteksten, nepfoto's en nepvideo's die er levensecht uitzien, inclusief foutieve informatie. Kinderen kunnen vaak niet goed nep van echt onderscheiden.
• ​Privacy. AI-toepassingen bewaren vaak persoonlijke gegevens, zonder dat je kind het doorheeft. Sommige varianten van slim speelgoed slaan gesprekken op. En kinderen geven soms ongemerkt persoonlijke informatie in gesprek met chatbots zoals ChatGPT, zoals hun volledige naam, leeftijd, adres of medische informatie. 

Chatten en social: wat is een geschikte leeftijd?

Bekijk richtlijnen en tips

Hoe help je je kind veilig en slim om te gaan met media? De MediaDiamant helpt je op weg met betrouwbare informatie en tips per leeftijdsgroep.

Ongepaste inhoud, in-app aankopen, nepnieuws en onveilige online contacten. Het is belangrijk om een veilige online omgeving te creëren voor je kind met veilig mediagebruik.

Lees het op MediaDiamant