Hoe weet je of iets echt of is in een wereld vol AI?

Je kind laat je een filmpje zien van een vechtende premier Jetten, of een beroemdheid die wat geks zegt. Online komen steeds meer foto's en video's voorbij die levensecht lijken, maar gemaakt zijn door AI. Hoe weet je kind nog wat echt of nep is? 

AI kan tegenwoordig zelf teksten, beelden en geluid maken. Zelfs een stem is na te bootsen. Deze vorm van AI heet generatieve AI. Een bekende variant is de deepfake: een techniek waarmee je nepbeelden van echte mensen maakt. Zo kun je iemand dingen laten zeggen of doen die diegene in het echt nooit heeft gezegd of gedaan. 

De techniek wordt razendsnel beter. Hierdoor is nepcontent steeds makkelijker te maken en steeds moeilijker te herkennen. Eerst herkende je een AI-foto nog aan een hand met zes vingers, maar nu zijn nepvideo’s en -foto’s bijna niet meer van echt te onderscheiden. 

Een faceswap-app gebruiken met je huisdier is natuurlijk heel leuk en onschuldig. Maar andere nepbeelden en informatie kunnen wel schadelijk zijn. Je kind:

• ​gelooft foutieve informatie – dit heet ook wel desinformatie of nepnieuws. Er gaan bijvoorbeeld nepvideo's rond waarin bekende artsen gezondheidsadviezen geven die niet kloppen of zelfs schadelijk zijn. Zoals dat zonnebrandcrème kanker zou veroorzaken. 
• ​kan zelf slachtoffer worden. Met een normale foto van je kind kan iemand een AI-afbeelding maken. Gemanipuleerde naaktfoto's die online rondgaan, veroorzaken veel ellende. 
• ​kan worden opgelicht. Criminelen gebruiken AI om stemmen na te maken. Je kind kan bijvoorbeeld een telefoontje of spraakbericht krijgen dat klinkt als een vriend of familielid, terwijl er een oplichter achter zit.
• ​weet niet meer wat echt is. Als nep en echt door elkaar lopen, kan je kind ook gaan twijfelen aan beelden en informatie die wel echt zijn.
• ​deelt en gelooft nepfilmpjes sneller als ze passen bij een mening of idee dat het al heeft. Hierdoor worden bepaalde ideeën nog meer bevestigd en raakt het filmpje verder verspreid.

Kijk eens samen met je kind naar een filmpje en vraag: denk jij dat dit echt is, en waarom? Zo oefent je kind met kritisch kijken en merkt het dat ook volwassenen het soms niet zeker weten. Praat er samen over en gebruik daarbij deze tips:

• ​Spreek af dat jullie niets delen waarvan je niet zeker weet of het echt is
• ​Ga niet alleen af op wat je ziet, maar op wat je weet. Klinkt iets te mooi om waar te zijn? Dan is het dat vaak ook. Een echte arts zal bijvoorbeeld nooit pillen aanprijzen in een filmpje.
• ​Kijk naar de details. AI verraadt zich vaak in kleine dingen: een wazige blik, een gebit dat net niet klopt, houterige bewegingen, een vreemd aantal vingers of schaduwen die de verkeerde kant op vallen. 
• ​Luister naar de stem. Nepstemmen missen vaak de kleine haperingen en emotie van echte mensen, waardoor ze wat vlak of robot-achtig klinken.
• ​Controleer de feiten. Typ de titel van de video met het woord factcheck in een zoekmachine.

Chatten en social: wat is een geschikte leeftijd?

Bekijk richtlijnen en tips

Hoe help je je kind veilig en slim om te gaan met media? De MediaDiamant helpt je op weg met betrouwbare informatie en tips per leeftijdsgroep.

Ongepaste inhoud, in-app aankopen, nepnieuws en onveilige online contacten. Het is belangrijk om een veilige online omgeving te creëren voor je kind met veilig mediagebruik.

Lees het op MediaDiamant